X
تبلیغات
معماری ایراني - بررسی تاریخی نظریه شهرهای جدید

معماری ایراني

معماری ايرانی

بررسی تاریخی نظریه شهرهای جدید

نظریه شهرهای جدید در واقع ملهم از نظریات گوناگونی است که در این میان ابنزرهاوارد به عنوان نظریه پرداز اصلی معرفی می گردد .

بر بستر تحولات ناشی از انقلاب صنعتی ، دو نظریه «اصلاح گرایان» و «آرمان گرایان» (یا آینده گراها) به وجود آمد . نظریه اصلاح گرایان در چارچوب دیدگاه فن شناختی ، امر ساماندهی و بهبود محیط شهری را بدون نفی کلیت آن می داند و معتقد است که نوسازی شهرهای اروپایی باید از درون بافت آن ها صورت پذیرد . نظریه آرمان گراها که بنیان گذاران آن رابرت اون ، شارل فوریه و سن سیمون در چارچوب جنبش تعاونی هستند ، معتقد به ایجاد شهرهای آرمانی در مقابل گزینه صنعتی اند . آنان آرمان شهرهای خود را مستقل از جوامع صنعتی و بر مبنای نیل به اهداف برابری و عدالت اجتماعی ، محدود ساختن بخش خصوصی و دگرگونی محیط (کالبدی-اجتماعی) در خدمت انسان ها می دانند .

مبانی نظریه هاوارد بر ساماندهی فضایی لندن و شهرهای بزرگ ، پخش نمودن صنعت و جمعیت ، ارائه مسکن ، اسکان شاغلان بخش مسکن ، حد متناسب جمعیت و مساحت ، اشتغال و خودکفایی مبتنی است . در واقع نظریه وی شامل ازدواج شهر و روستاست . اطراف باغشهر را کمربند سبز فرا می گرفت و این کمربند سبز می بایستی غذا و سرویس لازم را فراهم آورد .

علاوه بر نظریه هاوارد ؛ نظریه های دیگری نیز در در جهان مطرح شد که هر کدام به دلیلی به ایجاد شهر جدید تأکید داشتند که در نهایت منجر به تشکیل شهرهای جدیدی در اقصی نقاط دنیا شدند .

 انواع شهرهای جدید

این شهرها بر اساس فاصله ، جمعیت و وسعت وپایه اقتصادی در سه الگوی مستقل ، اقماری و پیوسته تقسیم بندی می شوند :

 شهرهای جدید مستقل

اجتماعات برنامه ریزی شده با اهداف بهره برداری از محیط و منابع طبیعی ، صنعتی کردن نواحی مستعد ، تغییر ساخت سیاسی و خدماتی کشور و به عنوان قطب های رشد در نواحی عقب مانده و ملهم از سیاست تمرکز زدایی و با نیت تعادل بخشی به نقاط مختلف کشورها ؛

 شهرهای جدید اقماری

اجتماعات برنامه ریزی شده در درون حوزه شهرهای بزرگ که با شهر مرکزی پیوند عملکردی مستحکمی را حفظ می کنند و اصل حاکم بر فلسفه ایجاد این گونه شهرها ، تراکم زدایی است ؛

شهرهای جدید پیوسته

 این الگو در جوار مادرشهر و مجتمع های بزرگ و در ارتباط با انباشتگی های مسکونی به اجرا در می آید و هدف از ایجاد آن ها ، ساماندهی فضایی مادرشهر و شهرهای بزرگ از طریق توسعه برنامه ریزی شده و پیوسته ی آن است ؛

 

شهرهای جدید در دنیا ( شناخت علل پیدایش شهرهای جدید)

شهرهای جدید در نظام اجتماعی-اقتصادی جهان و با توجه به تحولات نظریه ای ، بسیار دگرگون شده اند .

هنوز تعریف جامعی برای شهرهای جدید ارائه نشده است . بطور کلی می توان گفت شهرهای جدید در زمان کوتاه و معینی ساخته می شوند و بر خلاف دیگر شهرها ، پیش از آنکه به وجود آیند طراحی می شوند .

معمولأ برنامه ریزی شهر جدید مبتنی بر پیش بینی جمعیت است تا این جمعیت تخمینی ، پایه ای برای پیش بینی نیازهای کالبدی ، اقتصادی و اجتماعی آینده باشد . طراحی و ساخت شهرهای جدید بیشتر در زمین های بکر و غیرقابل کشت و بدون هسته ی اولیه صورت می گیرد .

بطور کلی شهرهای جدید در بیشتر دوره های تاریخی بویژه از زمانی که شهرنشینی شروع شد، در اقصی نقاط دنیا طراحی و احداث شده اند . ساخت این شهرها در مواردی به مثابه     برنامه ای برای تحقق بخشی سیاست حکومت ها بوده است  مانند شهرهایی که در قرون وسطی توسط گروه های مذهبی و پادشاهان در اروپا ساخته شد .

اما هدف از از ایجاد شهرهای جدید در قرون اخیر با گذشته بسیار متفاوت بوده است .

در قرن نوزدهم طراحی شهرهای آرمانی از سوی تخیل گرایان ، با هدف ایجاد سکونتگاه های مطلوب  بشر رواج یافت و در قرن بیستم شیوه ی جدید شهرسازی آغاز شد . زمانی که شور و شوق حاصل از تحولات انقلاب صنعتی فروکش کرد ، انسان متوجه شد که گسترش بی مرز قطب های تمرکز اجتماعی ، اقتصادی و صنعتی و رشد غول آسای شهرهای بزرگ و کارخانجات عظیم آلوده کننده محیط زیست ، موجب نابودی محیط طبیعی می شود و منشاء بروز مشکلات بسیار است . لذا نظریه های متعدد شهری ، طرح ها و الگوهای مختلفی برای ساماندهی فضای شهرها ، بخصوص شهرهای بزرگ ارائه شد که تمامی آن ها بر بی نظمی و آشفتگی شهر صنعتی تأکید داشتند . بعضی از این نظریه ها ، ساماندهی و بهبود محیط شهری را بدون نفی کلیت آن امکان پذیر می دانست و معتقد بود که نوسازی و بهسازی شهرها باید از درون بافت صورت بگیرد .

و انسانی از سقوط در مرداب تبه این ترتیب شهرهای جدید ، نوعی چاره اندیشی برای تخفیف عوارض و خطرهای ناشی از نارسایی و بی عاطفگی شهرهای بزرگ و تدبیری دوراندیشانه برای نجات نسبی محیط زیست و ارزش های اخلاقی یره جنگ های صنعتی به شمار می رفتند .


 کرامت الله زیاری ، نگاهی به اهداف و عملکرد سکونتگاههای شهری جدید در جهان ، مجله آبادی شماره 29-30-31 ، صفحه 57

 همان ، صفحه 63

 مسیح ایزدی ، طراحی مرکز داد و ستد و تعامل اجتماعی ، پایان نامه ، دانشکده پردیس تهران

+ نوشته شده در  یکشنبه سیزدهم آبان 1386ساعت 11:14 PM  توسط محمد   |